عناصر غذایی ضروری گیاه عناصر یا ترکیباتی هستند که برای رشد، نمو و تولید مثل گیاه ضروری هستند. نیازهای این مواد مغذی متفاوت است و نقش حیاتی در فرآیندهای مختلف فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در گیاهان دارند. بسته به میزان نیاز گیاه، مواد مغذی ضروری به طور کلی به دو دسته اصلی درشت مغذی ها و ریز مغذی ها تقسیم می شوند.
درشت مغذی های اصلی:
گیاهان به مقادیر نسبتاً زیادی از این مواد مغذی نیاز دارند.
کربن (C): که از دی اکسید کربن در طی فتوسنتز به دست می آید، ستون فقرات ترکیبات آلی را تشکیل می دهد.
هیدروژن (H): از آب به دست می آید و جزء ترکیبات آلی است.
اکسیژن (O): که از دی اکسید کربن و آب به دست می آید، برای تنفس و فتوسنتز ضروری است.
نیتروژن (N): برای تشکیل پروتئین ها، اسیدهای نوکلئیک و کلروفیل مهم است.
فسفر (P): برای اجزای ساختاری مانند انتقال انرژی (ATP)، سنتز اسید نوکلئیک و غشای سلولی ضروری است.
پتاسیم (K): در تنظیم آب، فعال شدن آنزیم و رشد و نمو کلی گیاه نقش دارد.
درشت مغذی های ثانویه:
گیاهان کمتر از درشت مغذی ها به این مواد مغذی نیاز دارند اما بیشتر از ریز مغذی ها.
کلسیم (Ca): برای تشکیل دیواره سلولی، عملکرد آنزیم و یکپارچگی ساختاری گیاه مهم است.
منیزیم (Mg): جزء اصلی کلروفیل است که برای فتوسنتز و فعال شدن آنزیم ضروری است.
گوگرد (S): برای سنتز اسید آمینه و ساختار پروتئین ضروری است.
ریزمغذی ها:
(همچنین به عنوان عناصر کمیاب شناخته می شود): این مواد مغذی کمتر مورد نیاز هستند اما به همان اندازه مهم هستند.
آهن (Fe): برای سنتز کلروفیل و انتقال الکترون در فتوسنتز مهم است.
منگنز (Mn): در فتوسنتز، فعال شدن آنزیم و متابولیسم نیتروژن نقش دارد.
روی (Zn): برای عملکرد آنزیم، سنتز اکسین و تنظیم کلی رشد مورد نیاز است.
مس (مس): در فعال سازی آنزیم و انتقال الکترون نقش دارد.
بور (B): برای تشکیل دیواره سلولی، انتقال قند و فرآیندهای تولید مثل مورد نیاز است.
مولیبدن (Mo): برای متابولیسم نیتروژن و عملکرد آنزیم مورد نیاز است.
کلر (Cl): در فتوسنتز و حرکت آب در گیاهان نقش دارد.
نیکل (Ni): برای متابولیسم نیتروژن به ویژه در حبوبات ضروری است.